YUSEF-U-QASI IMFELSEF
Seg Yusef-U-Qasi(ar da) i tebda tmedyezt taqbaylit syen akkin yiwen ur yeẓṛi, kra ur d-iqqim di ymedyezt taqbuṛt, tečča-tt tatut.
Tajmilt i umedyaz ameqqran Yusef U Qasi n At Jennad hat-a uẓekka-s, di Tfuɣalt ɣef tewwurt n taddart n At Gwaret, yettumḍel di 1770, di tɣiwant n Tmizar, win yebɣan ad t-id-izuṛ. Tigna-s di talwit. Tajmilt fella-s d tameqqrant. Asefru d amecṭṭuḥ i d-yefkan tigzi d yimenzayen(les principes) n dda Yusef:
Ciṭṭuḥ nettɛeddi fellas
A w'ibɣan segs yimɣur
Ma d aṭas ur t nettaǧǧa
Amer w'iteddun meɣrur
----------------
Voir isefra n Yusef U Qasi: https://youtu.be/t5Y-HueRpiM
D anwa i d Yusef-U-Qasi?
"Yella d yiwen n umedyaz amussnaw yeddren di tallit talemmast yezrin, azal n 2 n tmiḍwin d uzgen aya ". (Tura wḍen-t 3 tmiḍwin). Akka i nnan imɣaṛen-nneɣ. Ma yella d agad yuran fell-as yakan yecban, imeqqṛanen am, Lmulud n At Mεemmeṛ, dɣa netta yenna: "Yusef U Qasi yella di tamiḍi tis 18, leǧwahi n 1770 i yewweḍ asuref n Yillew" Meḥsub send a d-tadef Fṛansa tamurt n Lezzayer, mazal d Aṭeṛkwi i iḥekmen tamurt. Yusef yedder asmi ttnaɣent teqbilin d tudrin n Leqbayel ɣef izuɣaṛ wagar-asent, akk d Wat Qasi n Temda Leblaḍ yellan d adabu n tallit. Netta imir nni iban-d am yiṭij ɣef tlufa s tmedyazt-is, d tebɣest-is, d tmussni-s. D yiwen n umedyaz yessefruyen amenddayer ger ifassen-is, ad yewet kra n tikkal fell-as a d-yebru i-tmussni(yaεni, asefru yennumken). D yiwen n umedyaz yessεan aswir di tmussni, acku yessεa iswi s isefra-s, mačči d ameddaḥ kan.
"Yella d yiwen n umedyaz amussnaw yeddren di tallit talemmast yezrin, azal n 2 n tmiḍwin d uzgen aya ". (Tura wḍen-t 3 tmiḍwin). Akka i nnan imɣaṛen-nneɣ. Ma yella d agad yuran fell-as yakan yecban, imeqqṛanen am, Lmulud n At Mεemmeṛ, dɣa netta yenna: "Yusef U Qasi yella di tamiḍi tis 18, leǧwahi n 1770 i yewweḍ asuref n Yillew" Meḥsub send a d-tadef Fṛansa tamurt n Lezzayer, mazal d Aṭeṛkwi i iḥekmen tamurt. Yusef yedder asmi ttnaɣent teqbilin d tudrin n Leqbayel ɣef izuɣaṛ wagar-asent, akk d Wat Qasi n Temda Leblaḍ yellan d adabu n tallit. Netta imir nni iban-d am yiṭij ɣef tlufa s tmedyazt-is, d tebɣest-is, d tmussni-s. D yiwen n umedyaz yessefruyen amenddayer ger ifassen-is, ad yewet kra n tikkal fell-as a d-yebru i-tmussni(yaεni, asefru yennumken). D yiwen n umedyaz yessεan aswir di tmussni, acku yessεa iswi s isefra-s, mačči d ameddaḥ kan.
YUSEF U QASI D IMFELSEF
Yusef U Qasi d imfelsef¹ di tallit n wakud i deg yella, di tallit n17 sdat MƐ, isefra-s d yigan yemhel, tesutur-iten-id tfelsuft, deg uṣaduf-is. Imfelsef¹ d yiwen n umkan εlayen, iweεṛen, i d-yessuturen igan² yemgarrden, ur yelli d yiwet n tɣawsa kan, neɣ d aqeṣeṛ. D aselmad deg yigrawen, d aḥeddad n wawal, yessefra, yefra ger teqbilin, d laεṛac d tudrin. Tuttra is tefkiḍ ad ak-d-yerr fell-as, mačči da yeshel "ih", da yewεeṛ "ala". D netta i ttwakilen At Jennad akken ad-yemmeslay fell-asen sdat unbaz Aṭeṛki, d uḥkimen n At Qasi. Am akken At Yanni yellan d lεeṛc, refdent s igenni, ɣef wakken i tessεan d amεiwen, di yal tagwnitt n cedda, yella, am wakken nezmer a d-nini di tallit n Yusef U Qasi, At Yanni ufraren-d di tmetti taqbaylit s leḥdaqa d tmussni, d tḥirfatin n tneḍi³.
Ihi Yusef d netta i d azref n ugdud, d netta i yesmeɣren tazmert-is. Aswir-is di tmussni meqqer, ur yessεa amedya, tarrayt n tfelsut-ines⁴ tezra igan ur nelli d menwala, iles-is d wallaɣ-is ur ssεin tillas, am asif mi ara yeḥmel, ayen i d-yemmugger yewwi-t. Ladɣa yenna-t-id deg usefru-ines "lwadd lḥeṛṛac". Ẓṛet adlis n Dda Lmulud Mεemri "Isefra n Teqbaylit Iqbuṛen".
————
Amawal
1 philosophe
2 actes
3 artisanat
4 philosophie
Yusef U Qasi d imfelsef¹ di tallit n wakud i deg yella, di tallit n17 sdat MƐ, isefra-s d yigan yemhel, tesutur-iten-id tfelsuft, deg uṣaduf-is. Imfelsef¹ d yiwen n umkan εlayen, iweεṛen, i d-yessuturen igan² yemgarrden, ur yelli d yiwet n tɣawsa kan, neɣ d aqeṣeṛ. D aselmad deg yigrawen, d aḥeddad n wawal, yessefra, yefra ger teqbilin, d laεṛac d tudrin. Tuttra is tefkiḍ ad ak-d-yerr fell-as, mačči da yeshel "ih", da yewεeṛ "ala". D netta i ttwakilen At Jennad akken ad-yemmeslay fell-asen sdat unbaz Aṭeṛki, d uḥkimen n At Qasi. Am akken At Yanni yellan d lεeṛc, refdent s igenni, ɣef wakken i tessεan d amεiwen, di yal tagwnitt n cedda, yella, am wakken nezmer a d-nini di tallit n Yusef U Qasi, At Yanni ufraren-d di tmetti taqbaylit s leḥdaqa d tmussni, d tḥirfatin n tneḍi³.
Ihi Yusef d netta i d azref n ugdud, d netta i yesmeɣren tazmert-is. Aswir-is di tmussni meqqer, ur yessεa amedya, tarrayt n tfelsut-ines⁴ tezra igan ur nelli d menwala, iles-is d wallaɣ-is ur ssεin tillas, am asif mi ara yeḥmel, ayen i d-yemmugger yewwi-t. Ladɣa yenna-t-id deg usefru-ines "lwadd lḥeṛṛac". Ẓṛet adlis n Dda Lmulud Mεemri "Isefra n Teqbaylit Iqbuṛen".
————
Amawal
1 philosophe
2 actes
3 artisanat
4 philosophie
MUḤ AT LMESSƐUD NETTA D YUSEF-U-QASI
Yiwen umedyaz n At Yanni qqaren-as Muḥ At Lmessεud, yella di tallit n Yusef-u-Qasi, yettqaddaṛ Yusef nezzeh. Yebɣa Muḥ at yesselmed Yusef di tmedyezt. Yiwwas yetter-it s usefru, Yusef yerra-yas tiririt s usefru, s tmeɣrut iεedlen.
Yiwen umedyaz n At Yanni qqaren-as Muḥ At Lmessεud, yella di tallit n Yusef-u-Qasi, yettqaddaṛ Yusef nezzeh. Yebɣa Muḥ at yesselmed Yusef di tmedyezt. Yiwwas yetter-it s usefru, Yusef yerra-yas tiririt s usefru, s tmeɣrut iεedlen.
Yenna-yas Muḥ At Lmessεud
A dda Yusef ay ungal
A yixef llehl-is
Tecbiḍ ṭaleb llersal
Yeɣɣran di Wedris
Fell-ak ul-iw d ameεlal
Anwa ik yessεan d ccix-is
Yerra-yas Yusef, yenna-yas
Cubaɣ w'ur nekkat uzzal
Yecmet waggus-is
Am win irefden uffal
D win i lleslaḥ-is
Neɣ afṣiḥ deg lmital
Ur nessefruy deg ixef-is
Anamek yenna-yas Yusef, tigzi ur tettnuz ara, tamedyezt ur tettwalmad ara, yili medden akk ad uɣalen d imedyazen. Zemmreɣ kan ak welheɣ.
——————
Yettwakkes-d deg /Isefra n Teqbaylit Iqbuṛen/yura dda Lmulud Mεemri
YENNA YUSEF-U-QASI
D ul-iw i d ccix-iw
Abrid iɣer inh'ar t-aɣeɣ
D ul-iw i d afrag-iw
Abrid ɣef i iḥudd ttixṛeɣ
Tasuqilt/ traduction
Mon cœur est mon guide
La voie qu'il m'indique je la suis
Mon cœur est mon mentor
La voie qu'il m'interdit je la fuis.
D ul-iw i d ccix-iw
Abrid iɣer inh'ar t-aɣeɣ
D ul-iw i d afrag-iw
Abrid ɣef i iḥudd ttixṛeɣ
Tasuqilt/ traduction
Mon cœur est mon guide
La voie qu'il m'indique je la suis
Mon cœur est mon mentor
La voie qu'il m'interdit je la fuis.
Alebεeḍ ma isufeṛ ddu
Ma tella cedda ak yemneε
Ad fell-ak igzem am ɣeddu
Netta i gḥemmel d afara
I lefḥel ma wakud yerdu
Ma yeεdel lǧid d lkarreε?
Agraw n Yusef-u-qasi https://facebook.com/groups/607945640565422/
Yurat-id Amar Tafat
YUSEF-U-QASI IMFELSEF
Reviewed by Amar Tafat
on
mars 09, 2022
Rating:

Aucun commentaire
Dites vos commentaires en toute démocratie seulement avec respect