Izarazen akked d tudrin-is - tametti(société) - tamuɣli ɣer wansayen
Izarazen akked d tudrin-is - sɣur Amar Tafat
IZARAZEN : d agraw n 5 tudrin, Tazelmaḍṭ, Tiɣilt, Bushel, Buεissi, At Rabaḥ, At Si Sεid.Izarazen zgan-d ar tama n taddart Abizar. Tudrin is d-izzin: Abizar ɣer umalu, Ibazizen Buxeṛuba, Ibdac Taεwint ɣer ugafa, Suq Lḥedd ar usamer, azaɣar ar uneẓul
* Tudrin i d-yernan ɣer Izarazen d timaynutin: Alma, Budrar, Ixuca, Nezla, Iɣil Ideqqi, At Ccix, Iɣil Uzeqquṛ.
| Tudrin n Izarazen |
Tazelmat/Izarazen : ǦAMEƐ UFELLA
Aɣrab-agi n Ǧammaε ufella, d tagmi i d-yekkan d timiḍwin(d leqṛun) lemmer ad yaṣki(ad yebnu) ad igerrez d ayen kan, ɣef tewwurt n Izarazen, d abrid yessuffuɣen ɣer Ibaεzizen.
Deg useggas n 2008 ASAGU(reportage) di taddart n TAZELMAṬ Izarazen
Yiwen n uktay deg taddart-nneɣ Tazelmaṭ(Izarazen) deg useggas n 2008, yid-neɣ ineɣmasen(Kabylienews,El watan, d Liberté, ). Asagu n twellafin d ubidyu yega-t-id Mass Belkacemi Mohand Saïd, nettnemmer-it s waṭas, am netta am ineɣmasen i d-yuran fell-aɣ, ɣef wayen tuḥwaǧ taddart.
Taddart-iw sɣuṛ Amar Tafat
Aglam ɣef taddart n Tzelmaḍṭ d wayen i as-d-yezzin Tamezwrut, taddart-iw isem-is, Tazelmaṭ n izarazen. ''Tazelmaṭ'' d yiwen n yisem i d-yekkan deg uẓaṛ: ZLMḌ; zelmeḍ/ isem amalay: azelmaḍ/ unti: tazelmaṭ. Anamek-is, d idis mgal ayeffus.
Tis snat, taddart-iw tezga-d ɣef yiwet n tqacuct icuban s adrar. Akka i as-sawalen at uzaɣaṛ: "adrar". Maca di tillawt ur yelli d adrar s tidet, taddart-iw d tiɣilt yeqqnen ɣer yiɣil ameqqran ''Iɣil n At Jennad''. Ar tama-s ɣer umalu d taddart n Tiɣilt, tagi tulli ciṭṭuḥ fell-as di laɛli. Tudrin nniḍen ddaw-as s umata ay llant ɣer tama n wenẓul, am: At Rabeḥ, Bushel, Buɛisi. Tudrin-agi i kuẓ akked Tzelmaṭ s umata i wumi sawalen, "tudrin n Izarazen". Ihi, yal amezdaɣ di taddart-agi d azaraz. Nezmer diɣen ad d-nini, imezdaɣ ineṣliyen n tudrin-agi frurin-d deg Uzaraz. Am at Ubizaṛ i d-yekkan seg umezwaru-nsen isem-is "Abizaṛ"(yegwra-d ɣer tura d tasṛeɣta, amnay Ubizaṛ di le musé bardo di Alger) . Am At Mɛemeṛ, frurin-d deg wmezwaru isem-is: Mɛemmeṛ. Wigi s umata llan di tazwara d ixxamen, uɣalen d tudrin, uɣalen d taggayin n tudrin. Abizaṛ ɣas akken ur yebḍi ara, maca d yiwet n taddart tameqqrant, ara yezdin Izarazen. ara yezdin At Mɛemmeṛ...
Yettkemmil
| TADDART TAZELMAT/IZARAZEN -2005 | ||||||||
|
| TISSIRT N UWREN 1940 |
![]() |
| TAZEQQA TAQBUṚT |
![]() |
| LEBNI AQBUṚ YUFRAREN |
![]() |
| TALA BURTAN/IZARAZEN |
Ismawen n imukan di tama n Izarazen
Imula
Tala burtan
Taḥṛiqt
Taqejjuṭ (timeqbeṛt)
Tijujtin (tajmaεt)
Lemḍiq (abrid ɣer tama n wegmuḍ)
Alma
Tissirt
Taxṛibt
Taεwint iseddaṛen(d axṛib n taddart taqbuṛt)
Taseddaṛt
Imẓengen
Akal amellal
Bushel (village d'Izarazen)
Buεissi (village d'Izarazen)
At Rabaḥ (village d'Izarazen)
Tamazirt n Smaεil
Tibḥirin n tala
Adɣaɣ n tala
Aεwin imjeḍ
Tuzwiɣin
Bunṣaṛ
Uzwiɣ
Bunṣeṛ bwadda
Bunṣeṛ ufella
Tiɣilt lqaḍi
Talmatt
Tabburt ixeṛban
Lεeṛqub
Ǧamaε n at waɣzen
Taẓebbujt taḥercawt (tagi tessεa azal n 15 n tmiḍwin du lεemeṛ-is, mazal-itt tbedd ar tura s lǧehdd-is meqqren.)
Mɛedga
Tiqenṭeṛt (taddart i d-yeffɣen si Tzelmaṭ)
Ixuca (taddart i d-yeffɣen si Tzelmaṭ)
Budrar (taddart i d-yeffɣen si Tzelmaṭ)
Nezla
Tagemmunt
Iɣil ideqqi
Uzzu bwaɛwin
Iḥeṛqan
Alqam Muḥ U Lḥusin
Baṛaku
Amsed
Ddehs ajdid
Taxeṛṛaṭ
TADDART N NEZLA/IZARAZEN |
Timecṛeṭ di taddart Tazelmat
Ass-a n tfaska(lεid) tella-d tmecṛeṭ deg taddart n Tazelmaṭ/Izarazen deg umkan: Tagemmunt. Zzlan krad(3)n izgaren. Ad twalim amek i d-tḍeṛṛu am wansayen, s kra n tugniwin(images). Tanemmirt i wid i tt-id-ittheggin s umerret, d wid iqeddcen d wid i d-iεawnen s wedrim, nessarem-asen affud igerzen d tezmert n tzemmurt. Tafaska tameggazt
Taddart n Tiɣilt
Taddart n Tiɣilt tezga-d gar 5 tudrin n Izarazen, tilist ɣef tilist akked d taddart n Tzelmaṭ, tezga-d nnig taddart n Tzelmaṭ. Nnig taddart n tiɣilt di tqacuct, yella din Ǧamaɛ n Naḍuṛ akken i s-sawalen, tesɛa di laɛli azal n 800 n lmitrat ɣef yillel, d nettat akk i yeɛlayen deg Izarazen. Am tudrin nniḍen n izarazen, aṭas n yimezdaɣ-is ṣubben ɣer uzaɣaṛ bnan di taddart n Nezla. W' igran taddart taqbuṛt mazal tesɛa imezdaɣ. Imezdaɣ n taddart i yṣubben s azaɣar mazal meṭlen di taddart n Tiɣilt tama n Ǧamaɛn Naḍuṛ, din i tella tmeqbeṛt; mazal ttalin-d ɣer tfaska(ttebyita) i s-ttagan i Ǧamaɛ n Naḍuṛ; mazal ttalin-d ɣer lfuṛuḥ d lquṛuḥ; mazal ttalin-d ɣer tcemlit n taddart taqbuṛt.
Taddart n Tiɣilt tesɛa amezruy n tegrawla n 54, s yiwen n umeɣras ameqqran yettwassnen s yisem, Qasi Iḥeddaden, ad yettwaṛḥem(ẓṛet amagrad s ddaw n weḍṛis, i d-yura Amar Tafat). Am wakken tesɛa diɣen yiwen n umeɣnas ameɣras yeɣlin di Tefsut taberkant n 2001, wa d Yusef Ḥemnad, ad yettwaṛḥem, yal aseggas ttarran-as tajmilt.
Qasi Iḥeddaden agrawliw
Amulli n tmettant n umeɣras Qasi Iḥeddaden, ass 23 di meɣres 1957 di lɛeṛc n At Xlili Mekla. Ad isgunfu di talwit, talwit ɣef imeɣrasen s umata.
Qasi n iḥeddaden seg taddart n Tiɣilt/Izarazen, d yiwen n ugrawliw ameqqran yeffɣen yettnaḍaḥ ɣef tegrawla gar imezwura di 1945, yella yagi d ameɣnas deg ikubar mgal tamharsa n wefṛensis di PPA d MTLD. Qasi iḥeddaden d isem kan n ugrawliw, ma d isem-is n tidet Usmaɛil Qasi, seg twacult Usmaɛil deg taddart n Tiɣilt n Izarazen. Llan yimɣaren i d-ittawin fell-as awal s yiseɣ, qqaren: «Qasi Iḥeddaden d yiwen wemdan yukin send ad akin wiyiḍ, yeẓṛa ad d-yas wass ad tawi Lezzayer timunent. Neɛya, ad neqqim di lqahwa n Wennar Qelɛa netta d ameɣnas, ad d-yas ɣer lɣaci ad d-ijmeɛ iṣuṛddiyen i wkabar n PPA/MTLD, ma d lɣaci llan wid ur uminen ara ad teffeɣ fṛansa, seg tama-s netta isegzay-iten, iqqar-asen" am wass-a ad tezureg Lezzayer ad tili gar tmura tilelliyin, ».
Tugna n Larbi Oumatous
Aṭas i yesmeɣnes deg ikubar i d-bedreɣ di tazwara, asmi i d-tewweḍ tin-a n 54 daɣen ikemmel deg-s s wemrig gar ifassen-is. Di tegrawla n 54, yerfed legṛad, sulin-t aqebḍan(capitaine), yeṭṭef tama Sidali Bunab, imi yeẓweṛ yekkat znad sbedden-t din-a d aɣella n la zone.
Qasi Iḥeddaden ad naf ittekki deg waṭas n temsal timeqqranin n tegrawla n 54, daɣa tin i d-yeḍṛan din-a di Tedmayt ( Camp du Maréchal) di dujembeṛ 1956; tin n Bni Thuṛ di 1957; akked d ṭṛad deg waydeg yeɣli deg At Xlili - Mekla - ass n 23 di meɣres 1957, di tyita-ya ɣlin deg waṭas yid-sen azal 138 n yimjuhad.
— Tineqiḍṭ-a i d-leqḍeɣ ɣer umeskar Larbi Oumatous yura-d fell-as s tefṛensist di facebook.
Tura Qasi Iḥeddaden atan yekcem deg umezruy gar imeqqranen n tegrawla, d zaɛim n zuɛama, isem-is yura deg lluḥ.Ɣef sbiṭaṛ n Suq Lḥed n tɣiwant n Tmizar yura yisem-is: "Ousail Kaci", aɣerbaz alemmas n At Wasif daɣen. Ad ittuṛḥem umeɣras, talwit ɣef imeɣrasen s umata.
Taddart n Bushel/Izarazen
Amezruy n tegrawla n 54 di tama n Izarazen Ucerqi si taddart n Bushel
UCERQI ameɣras n tegrawla n 54, seg tama n Izarazen/akked warraw-is di sin, akked mmis εemmis.
Tikelt-a ad d-awiɣ ɣef yiwen n ugrawliw yemmuten d ameɣras, neɣ amjahed n tegrawla n 54, wagi d win umi sawalen s yisem n tegrawla UCEṚQI, d yisem Cherki Mohand, seg taddart n Bushel/Izarazen. D isem-is i sersen ɣef uɣerbaz n Tazelmat.
Yeffeɣ ar lǧihad deg umenzu (01) di nwambeṛ 1954, d yiwen iqedcen, iǧuhden s wul-is, medden akk akka i d-qqaren fell-as : " D amdan yessεan tirrugza d nnif, yega iseɣ, urǧin itεedda ɣef usifil, neɣ yeḥqeṛ argaz neɣ tameṭṭut, yettgraḥ aṛumi ussan d wuḍan s tmekḥelt gar ifassen-is, yekkat znad armi d asmi i t-nɣan lεeskeṛ, di Tewwurt n tmadaɣt, ddaw taddart n Ubizar". Ucerqi d agṛadi di tegrawla, d aǧudan chef, yeɣli deg unnar n yiseɣ ass n 22 di magu 1961. Ad naf diɣen rnan ɣur-s sin warraw-is ḤIDDUC d SƐID d imjuhad, mmuten ula d nutni d imeɣrasen n tegrawla, fell-asen talwit d tejmilt.I wakken ad t-nissin nezzeh, aɣerbaz n Tazelmat yerfed isem-nnsen d tajmilt, Ucerqi akked sin warraw-is i d-nenna.
![]() |
| Mohamed Cherki/amjahed |
——————
Tawacult Cherki di tegrawla n 54, kuz (4) n imeɣrasen:
1— Uceṛqi ajudent chef di tegrawla n 54, yeffeɣ ass amenzu (01) di nwambeṛ 1954, yewweḍ laεfu, Rebbi, d ameɣras di 22 magu 1961, di Tewwurt n tmadaɣt deg ubiẓaṛ
2— Sεid Ucerqi illul di 1936, iffeɣ d amjahed di 56, yemmut d ameɣras deg at Rabah 22 sept. 1961.
3— Hidouche Cherki illul di 1939, yeffeɣ d amjahed di 1956, immut 1959
4— Yella diɣen Cherki Moh Akli d εemmis n Ucerqi ameqqran, d yiwen umeɣnas n tegrawla, ismeɣnis di zzayer tamaneɣt, nnɣan-t l'oas di la rue Ahmed Zabana, 13 yebrir 62, yeǧǧa-d 7 warraw-is.









Aucun commentaire
Dites vos commentaires en toute démocratie seulement avec respect