AMMUD N YINNAN N AMAR TAFAT

Innan wa deffir wa, yal aḍṛis s wuṭṭun-is

1) Ad iḥrez Wuzmir ciṭṭuḥ-agi yeɣɣaren s tmaziɣt ayen i d-nettaru, wamma wiyiḍ uɣalen-aɣ d imεelmen "ṣehha d lehna", ad tiɣileḍ d nutni i d-yessuddumen aman. Tamaziɣt akken ad teflali twata tdukli d uεiwen. Neɣ akken is nesawal "TIWIZI", zzux mazal ur s-nessaweḍ ara.


2) Llan kra iwata dayen kan xeddmen i iwata ad xeddmen akk medden, ma yili ẓewṛen deg yiwet n tɣawsa .. Acimi? Acku d ayen kan i ssnen, lemmer ad ffɣen syen, ad ten-iwet uzuḥḥim. D tin-a n uɣenja i useqqi kan, neɣ d tin-a n serdin, ma yeffeɣ deg waman yemmut! Ihi ttasmen, mi ara walin yiwen iẓweṛ yekka-d nnig-sen, ad kkaten deffir-uεrur, ad ssemεanen akkin akka! Dezdag dezdag imi d ta i tigzi!

Tagrest zik

3) I yelha di tegrest ad teqqimeḍ ar yiri n ukanun, iseɣaren iḥeḍmen, aqeṛṛum s ufella, aḥba n tessirt di tama-nniḍen, aseffud ad tesmendageḍ yiss times, mi tedda ad tens tmes as teggared aḥba s useffud. Ad terreḍ aqelmun n ubeṛnus, ad tesefruyeḍ ad trennuḍ, a d-ɣellin wa deffir-wa. A d-smektiḍ zik-nni, d imarrawen(lejdud), amek ttidiren.

4) Yella melmi ad tesleḍ i usefru n umedyaz di Marikan, as tiniḍ "fell-i i t-id-yewwi ugeswaḥ", ma yella ur tessineḍ ara d acu i d tamedyezt. Tamedyezt tettmecbirqi, ɣezzifet, hrawet am ugaraw! 

5) Win iwet llaẓ s aεebbuḍ, netter-it, yugi ad yaru; yugi a d-yini; yugi ad isell; yugi ad iɣɣer, iḥemmel kan ad iwali!!. Yerna meskin ur yeṛwi! Win iwet llaẓ ɣer wallaɣ iḥemmel akk wigi .


6) Nek, win iyi cban, yal taɣawsa ttiniɣ-tt-id(qqaren-tt-id) s snat wallen(εinani), ar tmeẓẓuɣt ur ttiniɣ(qqareɣ) i yiwen, aneggaru-ya semmaɣ-as "tixidas ḥesri", neɣ "iḥeckulen". Lemmer nettaga akw akka, yili ulac win neɣ tin ara yeɣlin ticki yeẓweṛ.. Yal wa neɣ ta, yessεa tilelli ar wanda yebɣa yaweḍ, s anda i tessaweḍ tmussni-s ma yezmer ad yuɣal d Socrate awi-d ukan.

7) Tella yiwet n tenfalit tettren-aɣ-id yiss(imawlan) zik di teqbaylit, maca yewεeṛ akken ad tt-id tesfeṛzeḍ s yiles-ik/im: "smecḥemt-as zzit i uεejmi".

8) Tira n tmaziɣt tegwet kan di tmurt n yiqbayliyen, di temnaḍin nniḍen timaziɣin am wakken mačči d axxam-is. Ttmeslayeɣ-d ɣef tira n yal ass di fasebuk. Lemmer a d-ttarun at n temnaḍin timaziɣin yili ad -tefukti, a d-tili tdukli n tsekla, a d-yili uskasi, "ad talles(ad teḥku) tlemmast i rrif", akken qqaren ineɣrimen. Kra ad mehlen tugett ad ttfeṛiǧen? ! Ar daxel ay ul!!!


9) Neqqar sin wawalen di teqbaylit inεedd εedlen deg usiwel, d acu kan, yebḍa-ten unamek. amyag : /"ifetu", "isfutuy"/. mdy 1 : "amussnaw ifetu-yaɣ-d", ubayen "isegzay-aɣ-d timsal. medy.2: "wina yesfutuy deg urgaz", ubayen "yeseqcaṛ deg urgaz". ●

10) Ulac win neɣ tin ur neqdic di tegrawla n 54, argaz, tameṭṭut, qqcic, taqcict, amɣar tamɣart+ iminigen(iɣṛiben). D wagad yeffɣen s umrig(leslaḥ).


11) Yelha uεiwen di ddunnit, yelha ad tεiwneḍ amdan yuklalen, acku yella melmi ara talleḍ yiwen akken ad yecbu medden, ar deqqal ak d-yuɣal d tiẓẓit di taɣect, neɣ d aεekkaz ger iḍaṛṛen. Aṭas i Wumi teḍṛa akka!. 

AMΓAR N UXEMMUǦ

12) Yiwwas rziɣ ar yiwet n taddart, akkin i tɣiwant-nneɣ, nekk yili ttnadiɣ ɣef yiwen akken ad t-ttreɣ ɣef kra n temsal yerzan idles d tutlayt. Ihi mi udfeɣ ar taddart-is, ufiɣ yiwen urgaz ameqqran ɣef ubrid-iw, seqsaɣ-t ɣef umɣar-nni, nniɣ-as "amenddeṛ dda leflani ma ad yestaf?". Yerra-yi-d yenna-yi-d "win-a d amɣar uxemmuǧ, tura kan i yekker sya ahh". Nniɣ-as "dɣa d kečč ara ttreɣ d amezwaru. Acu i d amɣar uxemmuǧ?". Yerra-yi-d, yenna-yi-d "amɣar uxemmuǧ d win yezgan di taddart, melmi i d-tusid ad t-id-tafeḍ deg umkan-a".

13) Win ur nessin ad yernu ad yettnamar, ad t-id-yerr uɣrab(lḥid), ad yernu, ad yettkemmil. Am wakken teqqar tenfalit n teqbaylit "iqqur uqeṛṛuy-is", yezmer ad iger daxel n tmes, ur ittakwi yecceḍ! Qqaren medden "ma cḍeɣ stafillah". ●


14) Yiwwas yekkat ugeffur(tekkat lehwa)yeqwa, yegguma ad yawi, sin yilmeẓyen s ibeṛnyas, ddurin ttṛaǧun ad tawi ad εeddin, ad kemmlen abrid-nnsen, iḍul s anda ara ṛuḥen. Ihi, yiwen inna-yas "eyyan ad nεeddi ger tmiqwa!". Wayeḍ as iqqar "ugadeɣ ad neččullex(ad nelxes). Isfezwi umezwaru-nni, yenna-yas "alih alih "mačči d lkaɣeḍ ad nefsi, err-n aqelmun teyyaḍ ".

15) Yenna-yas dda Lmulud Mεemmri deg yiwen n usarag ɣef Ccix Muḥend d Si Muḥend U Muḥend: "m'ara yemlill Muḥend ar Muḥend hhhhhh, ɣur-k d acu ara tesleḍ!".

16)  Ttaruɣ dihin, da, ur yelli deg yiwen umkan kan. Llan igrawen: agraw-iw, asebtar-iw, agraw n Yusef-u-Qasi, agraw IZARAZEN... S tutlayt n tmaziɣt s umata.
Sarmeɣ d ayen iwatan i giɣ, ur yelli d ihwah. Eyya-w ad neget akk akka, akken nessen ad naru
—————
Agraw(groupe) Amar Tafat :https://facebook.com/groups/2647761681985166/

17)  Nek mačči seg widak yettɣiman deg uxxam ad isawal tikerkas, ḥemmlaɣ annar(sur le terrain). Yal tama anda rziɣ, allaɣ-iw yettnadi tutlayt d yidles, ttakeɣ tameẓzuɣt, am wakken tettreɣ s waṭas. D aymi, m'ur ɣdimeɣ ara kra ur t-id-ttiniɣ ara. Ayen ɣef i ttekleɣ d uɣdim s tumert, ad t-id-siwleɣ srid. S tidett nessεa akk cwiṭuḥ n tibuhelt, maca nek, ur tt-id-sudufeɣ ara ar tira-inu. Mi walaɣ taɣawsa-inu, i d-ssuffɣeɣ uzdaget, "anef-as i lehwa ad tewwet!".

18) Arut(mt), senfalit(mt) s tutlayt n tmaziɣt, a d-neḍḥu, wa ad ilemed ɣer wa. Ad nemyelmad, am akken, "ad nemseččet tagwella d llmelḥ", akken neqqar s teqbaylit. Ad neddut akk deg ubrid ur neεṛiq.

———————
Agraw /Amar Tafat/ : https://facebook.com/groups/2647761681985166/

19) Yiwen umɣid iwekkel mmis d ameksa as yefk tuččit(lεic) i userdun-is. Netta yewweḍ-d yeεya ur yebɣi ara ad yemwiwel. Ihi iṛuḥ uqcic, yefka-yas tuga,  aserdun ibedd kan, yesmiṛqic deg wallen-is, yugi ad yečč. Imudd-as aman kif-kif, yugi. Yuɣal ar babas, yenna-yas:
— A bah, yugi ad yečč, yugi ad yessew, yerna walaɣ-t yettru, neɣ amek, neɣ d kečč i yebɣa as tefkeḍ
Yettaḍṣa umɣid, yenna-yas
— Selef-as ciṭṭuḥ ɣef uεrur-is, amahat ad t-id-ihdu Wuzmir, akken i yuɣ tanumi
Isellef-as uqcic i userdun, yuẓa ar tuččit-is

Hhhhhhh akka i tt-id-ullsen wissen ma d tidett teḍṛa

20) Ma yelluẓ wallaɣ, iban yebɣa asekkil, yebɣa tamussni d tussna.  Ma ur yečči wallaɣ, netta ur yelluẓ ara, d wa i d ugur, d wa i d abrid iεeṛqen...


21) Ayen txedmeḍ ɣas igerrez ayhuh! Llan wid ar iqecmen fell-as. Di tama ad nessawal ar tdukli, di tayeḍ, ad nesseqcaṛ deg wid d tid imehhlen seg ul. Wigi d igan igwerdan. Yir ameslay d taxessaṛt a mmi, yettarra imuhal timenddeffirt

22) Drus i iḥemmlen taqbaylit d tmaziɣt, aṭas ur d-necliε(d-tuqeε) di tmaziɣt. Nura, nenna-d, nessefra, ar deqqal nettemlili-d kan d ciṭuḥ-nni i tt-yeɣɣaren, i tt-yessebɣasen. Ar melmi ara tessεu tmaziɣt arraw-is s tugett?!


23) Taɣamsa telha, ulac ayen i tt-yifen di tmussni, d nettat i d allen i d imeẓẓuɣen n umdan. Acku ur yeεdil ara win yessεan isallen, d win ur nesli yiss-n. D taɣamsa n tira ; neɣ d taɣamsa n timawit d twalit, ssεan azal meqqer. Aneɣmas/d unti neɣ d amalay/ d aḥeddad n wawal, d amussnaw s tira, neɣ s timawit. Tajmilt i yal t/aneɣmas/t yellan deg umaḍal, s yal tutlayt.

24) Zik mi ara yewwet akka ugeffur deg iwǧiben, "mi d-teswa", akken is qqaren yiqbayliyen. Mi yezra wakud(lḥal), ad neddhen tacemlit di tudrin n yiqbayliyen, akken ad fersen, ad ṣeggmen iberdan d tqenṭyaṛ, d ikeṛmusen. Tura d udun(d leqlil) anda yella waya, tikwal taɣawsa tamecṭuḥt ur ttxeddmen ara di tudrin. Akken ik qqaren "yal wa yelha-d d yiman-is".

25) IMFELSEF IGERZEN /Un bon philosophe 

Anwa i d amussnaw, neɣ akken is neqqar "imfelsef" yelhan(un bon philosophe) ? D win yumren s wayen yessεa, d win yettkemmilen deg imuhal-is, d win ur sexlaεen ara wungifen. Tagi d tafelsuft igerzen.


26) Qqaren imenza "iḍes d gmas n tmettant(n lmut)". M'ara yeṭṭes umdan amzun yemmut, ur ittmeslay, ur itett, ur imehhel kra, ur iteddu, ur yeẓṛi anda ttmeḍwant.

27) Nettarra azal i wagad d tagad yettarun, nettεuzu agad d tagad yeɣɣaren, anef εad agad d tagad isellen. Ubayen, s tutlayt n tmaziɣt.


28) "Eg-as-d ceḍeb i wasif", is yenna Ccix Muḥend i Ccix Aḥeddad, asmi myuzamen. "Ladɣa asif ur t-id-yettarra ceḍeb, m'ara yeḥmmel!".  *

* Lmulud Mεemri/adlis Yenna-yas Ccix Muḥend

29) TILUFA N TUDERT

Yenna-yak yiwen umɣar azemni "ur sutur ara tallelt(lemεawna), deg win tkeṛheḍ am qlilu, ur tteččeḥ ara ma ur k-yull ara, ma yella tesεid tinzert. "Yesεa azref(droit) am uṛumi" akken qqaren yiqbayliyen. Ma yella d amussnaw i telliḍ, iwata tebniḍ fell-as, u annect-a d agmawi. Tigi d tillufa n tudert".


30) Yella wanda i d-yegwra UNẒAṚ ar ass-a


Deg uɣurar, zik ttagan anẓaṛ, iwakken a d-ɣlin waman igenni. 

Akken i d-qqaren "Ad nejmaεent tulawin n taddart, ad swaεdent ass i deg ad xedment tameɣra n Wenẓaṛ. Ad heggint s umata ayen iwatan, yal axxam a d-yefk acu yenwa,  wa d awren, wa d zzit, tisent, iseqiyen, artg..."

"Ass-nni n tmeɣra n Unẓar, ad gent zaεma tameɣra, isli d teslit, am akken d tisulya(zwaǧ). Ad sersent tagwella deg wakud-is; ad gent urar; ad ccnunt; ad ceḍḥent; a d-awint tislit s tezlitt :

Anẓar anẓaṛ
A Ṛebbi essew-itt ar aẓaṛ"
.....

31) Yenna-yak yiwen n uddeṛwiḍ "Kateb Yasin, ur yeẓwiṛ ara, imi mačči "d apṛufisur" n tseddawit, ur yesselmed ara!". Rriɣ-as, nniɣ-as "Yasin Kateb yesselmed akk izzayriyen, yerna ula d iṛumyen". Gerzeɣ-as takṛabaṭ!

32) Neqqar di tenfalit "yal wa ijebbed ar tama-s". Nek nniɣ-as "i win ur nessε'ara tama, s ani ijebbed?!".


33) Ay amedyaz, ay amyaru, mačči d tiɣawsiwin-ik triḍ(tebɣiḍ) ara tafeḍ gerzent(ufrarent, bbint fernent), maca d tagad bɣan imeɣriyen, d tmeɣriyin, d yimsefliden, d tmeseflidin. Ili-k d imegzi, d amagday di temsal n tmussni!
Syen a d-yefk Wuzmir aman d ṣaba

34) D acu i d asarag?  Conférence


D asegzi(d asefhem) s wannuz, s teɣzi d tehri, n kra n usentel(sujet) yessεan anamek. Mdy: tametti, idles, taɣerma, amezruy, artg....

Aten-i llan deg ugraw: amezruy n taddart, tutlayt amek ara tefti( ɣef sin yeḥricen), tamedyezt taqbuṛt, Yusef u Qasi...

35) 17 di ktubeṛ d yiwen wass icuban ar tedyanin yeḍṛan di Lbaris di 17 ktubeṛ 1961, asmi ttḍeggiṛen imesbaniyen d tmesbaniyin ɣer wasif n la Seine di Sandni. Aṭas n warraw n tmurt i yessebleε wasif, wid d tid i d-yekkren mgal aɣamar, acku sutren izerfan n timunent, di tegrawla n 54.

36) Yella kra n umekkan, mi ara teqqimeḍ d kra n medden, ma tenniḍ-d ayen igerzen ad ssusmen, (am akken ur slin), ma tenniḍ-d ayen ur nemεin ak wten afus, ad rnun ad tettallsen! Acu i d anamek-is?

37) Tessnem(t) inzi-ya? Nek aṭas aya deg-mi t-sliɣ.
"Amdan bu lḥirfa, ak yaddi s lḥelfa, ak isefqad ma teṭṭef-ik".

38) Tedduɣ tedduɣ armi εyiɣ, qqimeɣ ar yiwet n tzemmurt tili abeḥri,ad senfuɣ cwiṭ, dɣa greɣ-d nnehta akka,  nniɣ-as
— Uuuuuuuuk εyiɣ
Yesla-yi-d yiwen n umɣid ar tama-w, yerra-yi-d s tenfalit-a
— "Win yeεyan yaf-itt a mass"
Dɣa rriɣ-as akka
— Ayyuz ayyuz  ay amɣid(afellaḥ)

39) Tanfalit "yerra" gwten fell-as imedyaten yemgarrden. 

1  Akkin i yerra (iṛuḥ akkin)
2  S ani yerra wawal ? (acu i d anamek-is)
3  Yerra awal umussnaw (iǧaweb)
4. Yerra fell-as ubeṛnus (yecbeḥ yiss)

40) Yal tineqiṭ di tussna s wazal-is, ma teεreq-ak yiwet, neɣ ur tt-tessineḍ, a d-tettban am tfawett, ur tezmiṛeḍ ad tt-tɣummeḍ.

41) Di ddunnit yal wa d acu iḥemmel s waṭas, wa iḥemmel taɣawsa, wa iḥemmel tamussni. Annect-a yekka-yaɣ-d, yettban-d si temẓi-nneɣ, asmi netturar gar-aneɣ.

42) Amedyaz ma yeǧǧa tamedyazt ur iwat'ara fell-as, a d-iḍḥu, am wina yeggulen yeḥnet!

43) Tamedyezt teqqar-d ayen iɣ yerzan, ur yella kan d ayen aɣ isedhun, tettalles-d tudert icuban ɣer tin-nneɣ. Tessakway-aɣ-d ticki iɣ yewwet yiḍes ameqqran

44) Akken qqaren "ulac imenzayen(les principes)", imi amdan ayen i t-yerzan ur t-yettεawan ara, ur t-isedduy ara akken ad igenṭeṛ. Am win ittɣulun iman-is s wayen ad t-irefden, ar as igen ifadden, ma yemmeεlel. Llan imdanen ur neẓṛi amek gzan, imi ten-nettwali ttεawanen tiṛẓi-nnsen!

45) Asemmiḍ nezzeh ur yelh'ara ; aẓɣal nezzeh diɣen akken ; d udun(d leqlil) n umdan isen izemmren i sin-agi. Ulac am ussan n llmuz, "muzuḥlu", akken is qqaren. Llan wagad d tagad ur nezmir ara i weḥṛas n ugama, amedya, imɣaren d temɣarin. Γur-sen azref ad ḥadren iman-nnsen.

46) Mi ara k inin di tegrest(cetwa) "tezdi" tekkat kan ur tettbedd(tetteriti) ara, tekkat deg wass deg iḍ, lǧaṛ ur iteffeɣ ar lǧaṛ! 
Am wakken i sen-sawalen "ussan n leḥbis". Deg wussan n leḥbis imɣiden(ifellaḥen) ur ttafen d acu ara qedcen. Ihi rennun qqaren-as izli-agi:

A Rebbi efk-d ameččim
A(d) nečč a neqqim
A(d) nefk i izgaren alim

ad ikemmel

Amar Tafat


AMMUD N YINNAN N AMAR TAFAT AMMUD N YINNAN N AMAR TAFAT Reviewed by Amar Tafat on novembre 08, 2021 Rating: 5

Aucun commentaire

Dites vos commentaires en toute démocratie seulement avec respect

Idlisen - œuvres

Wali adlis tebɣiḍ :