Tadiwennit akked Ɛebdella Nuḥ, sɣur/ Amar Tafat, aseggas 1994

Tadiwennit-a teffeɣ-d deg uɣmis AZUL i d-ittefɣen di Bgayet, azemz-ines ass n 24 ɣuct 1994

Nemlal-d akked d yiwen n uneɣmas s tantala Tamẓabt, d yiwen n umassan asdawan di tama-nniḍen, wa d Ɛebdella Nuḥ

Azul: Ɛebdalla Nuḥ anṣuf yiss-k ɣer uɣmis AZUL

Ɛ.Nuḥ: Azul fell-ak i teččet tamezwart, azul ɣef-wen

Azul: D acu i d amahil-ik s umata?

Ɛ.N: Ayaga xedmeɣ imaṛu, d  aneɣmas  n umaṭṭaf wis sin, qqaṛeɣ isallen s temẓabt, ayaga teǧǧeɣ d aselmad n tantala s temẓabt deg tesdawit n Tizi-Wezzu, inelmaden n majister n tmaziɣt  seg useggas n 91.

Azul: Aceḥal-aya deg-mi tebdiḍ leqdic d tɣuri n tmaziɣt, neɣ ɣef tmaziɣt?

Ɛ.N: Bdiɣ s umata di 89 90, lwaqt bdiɣ syutfeɣ di “Dept amaziɣ” bdiɣ lemdeɣ tamaziɣt, mmbaɛd dewlaɣ-d d aselmad, selmadaɣ tantala tamẓabt. Mmbaɛd taxuxt nya, wetfaɣ tayett.

Azul: Anda yewweḍ uswir-ik deg umḍiq-agi?

Ɛ.N: Aswir zeddiɣ nečči, qqareɣ zeddiɣ amdan n webrid. Zeddiɣ deg yiwet n ddaṛǧet tameqqrant. Lliɣ ttweǧdeɣ-d Majister di tseddawit n Tizi-Wezzu. Akka dax tweǧdaɣ-d iget n tarrayt n uselmed n temẓabt i imaziɣen. Afeɣ-d dax.

"Tamaziɣt d luɣat iget, dis kra bessi i xilla deg umawal, tajeṛṛumt iget. Ɣer-nneɣ asirem d ameqqran ɣella ad sstaɣel bezzaf, ad ddukklent tantaliwin ad dewlent gaɛ iget"

Azul: Kečč teddreḍ di tlemmast n tmetti tamẓabt, ffek-aɣ-id tugna-s, d usuddes-ines s usefruri, ladɣa imi kečč teseqdaceḍ tussna? Amedya : axxam, tawacult, taddart lɛeṛc, tamdint?

Ɛ.N:  Axxam ɣerneɣ d taddart. Axxam yettwaxdam wasis iweɣrem, texdem yeɛni maɛni llant... Neqqar-as: tajemmi, maɛi llan waḥ kerzen yiss tizdayin. Wagi qqar-as “axxam”.

Taddart(c’est la maison mozabite), lfamilya tameqqrant n temẓabt, semman-as “taddart”, trussi(tebeh) itnayen taddart n leqbayel.

Lɛeṛc neɣ taqbilt: lɛeṛc d isem-nnaw n tɛecirin, taɛcirt d isem-nnaw n taddart. Iɣleb n taddart d taɛecirt, iɣleb n tɛecirin d lɛeṛc.

Tamdint, neqqar-as “Aɣrem”. Aɣrem n testmas d tamdint.

Azul: Ma nuɣal-d ar tutlayt n tmaziɣt, amek i tt-tettwaliḍ s umata, zik akked tura?

Ɛ.N:  Ttwaliɣ tutlayt tamaziɣt, zik tuɣ tweri ɣir bessif beṛk, tettweri ɣir ɣef idɣaɣen, tetwari tifinaɣ. Alimaṛu zdiɣ llan idɣaɣen ad naf-ten deg Ṭasili, anaɣ nigrat tmuṛt leqbayel. Tamuṛt leqbayel almend-is idɣaɣen ittwarin s tifinaɣ. Lumbesseḥ lweqt-nni tuɣ, wali tuɣ ur ittwari, anu lmuckilat n tmaziɣt, n udagur ameqqran n wiwal n tmaziɣt, lumbeṣṣeḥ imaṛu mazal n aṛṛaw n tmazɣa selmaden-tt, am nettat am tutlayin nniḍen n Lezzayer, Lmeṛṛuk d timura n tmazɣa s umata. Lumbeṣṣeḥ tamaziɣt teḥwaǧ yeɣleb n lxedmet s taṛwas.

Azul: Ɣur-wen di Temẓabt, amek i d-tettban tutlayt n tmaziɣt zdat n tin n taɛṛabt ?

Ɛ.N: Ɣemeɣ taɛad n gicṛa i ɣellan-nneɣ. Tamaziɣt teqqent mi ara d-nllal, taɛṛabt n gicra yellan iqqen ar ddin, ttema nlemet bac ad nẓall sess, neɣ tamsirt n ddin. Gecṛa ɣellan-nneɣ, tḥusi ɣellan-nneɣ, d aṛaṭṭuc qnin, d aṛaṭṭuc azal. Nečnin weḥed-nneɣ is qqaṛen “lxulɣa/tamagit”.

Azul: deg wacu yella umgirred ger temẓabt d teqbaylit?

Ɛ.N: Tantaliwin n tmaziɣt. Tamaziɣt d tameslaɣt iget, tantaliwin trusint yeɣleb, tajeṛṛumt iget. Lumbeṣṣeḥ iwalen bessi mxalafen, bessi kan mačči aṭas, lebɛeḍ wiwalen dis ɛelaḥsab n lmuḥiṭ ɛcen dis medden-nni neɣ imaziɣen-nni. At Mẓab ɣer-sen iwalen a seḥṛa, amedya: ijdi, aberda, azrar... Seḥṛa isawen waɛun ijdi. Semman waddaden, anca waddaden.

Azul: Awal-ik aneggaru?

Ɛ.Nuḥ: Tamaziɣt d luɣat iget, dis kra bessi i xilla deg umawal, tajeṛṛumt iget. Ɣer-nneɣ asirem d ameqqran ɣella ad sstaɣel bezzaf, ad ddukklent tantaliwin ad dewlent gaɛ iget.

 


Tadiwennit i d-iga Amar Tafat, ass n 25 ɣuct 1994

Tadiwennit akked Ɛebdella Nuḥ, sɣur/ Amar Tafat, aseggas 1994 Tadiwennit akked Ɛebdella Nuḥ, sɣur/ Amar Tafat, aseggas 1994 Reviewed by Amar Tafat on mai 15, 2022 Rating: 5

Aucun commentaire

Dites vos commentaires en toute démocratie seulement avec respect

Idlisen - œuvres

Wali adlis tebɣiḍ :