Tadiwennit akked Ɛebdella Nuḥ, sɣur/ Amar Tafat, aseggas 1994
Tadiwennit-a teffeɣ-d deg uɣmis AZUL i d-ittefɣen di Bgayet, azemz-ines ass n 24 ɣuct 1994
Nemlal-d
akked d yiwen n uneɣmas s tantala Tamẓabt, d yiwen n umassan asdawan di
tama-nniḍen, wa d Ɛebdella Nuḥ
Azul: Ɛebdalla
Nuḥ anṣuf yiss-k ɣer uɣmis AZUL
Ɛ.Nuḥ: Azul
fell-ak i teččet tamezwart, azul ɣef-wen
Azul: D acu
i d amahil-ik s umata?
Ɛ.N: Ayaga
xedmeɣ imaṛu, d aneɣmas n umaṭṭaf wis sin, qqaṛeɣ isallen s temẓabt,
ayaga teǧǧeɣ d aselmad n tantala s temẓabt deg tesdawit n Tizi-Wezzu, inelmaden
n majister n tmaziɣt seg useggas n 91.
Azul: Aceḥal-aya
deg-mi tebdiḍ leqdic d tɣuri n tmaziɣt, neɣ ɣef tmaziɣt?
Ɛ.N: Bdiɣ s
umata di 89 90, lwaqt bdiɣ syutfeɣ di “Dept amaziɣ” bdiɣ lemdeɣ tamaziɣt, mmbaɛd
dewlaɣ-d d aselmad, selmadaɣ tantala tamẓabt. Mmbaɛd taxuxt nya, wetfaɣ tayett.
Azul: Anda
yewweḍ uswir-ik deg umḍiq-agi?
Ɛ.N: Aswir
zeddiɣ nečči, qqareɣ zeddiɣ amdan n webrid. Zeddiɣ deg yiwet n ddaṛǧet
tameqqrant. Lliɣ ttweǧdeɣ-d Majister di tseddawit n Tizi-Wezzu. Akka dax tweǧdaɣ-d
iget n tarrayt n uselmed n temẓabt i imaziɣen. Afeɣ-d dax.
"Tamaziɣt d luɣat iget, dis kra bessi i xilla deg umawal, tajeṛṛumt iget. Ɣer-nneɣ asirem d ameqqran ɣella ad sstaɣel bezzaf, ad ddukklent tantaliwin ad dewlent gaɛ iget"
Azul: Kečč
teddreḍ di tlemmast n tmetti tamẓabt, ffek-aɣ-id tugna-s, d usuddes-ines s
usefruri, ladɣa imi kečč teseqdaceḍ tussna? Amedya : axxam, tawacult, taddart lɛeṛc,
tamdint?
Ɛ.N: Axxam ɣerneɣ d taddart. Axxam yettwaxdam wasis
iweɣrem, texdem yeɛni maɛni llant... Neqqar-as: tajemmi, maɛi llan waḥ kerzen
yiss tizdayin. Wagi qqar-as “axxam”.
Taddart(c’est la maison mozabite),
lfamilya tameqqrant n temẓabt, semman-as “taddart”, trussi(tebeh) itnayen
taddart n leqbayel.
Lɛeṛc neɣ taqbilt: lɛeṛc
d isem-nnaw n tɛecirin, taɛcirt d isem-nnaw n taddart. Iɣleb n taddart d taɛecirt,
iɣleb n tɛecirin d lɛeṛc.
Tamdint, neqqar-as “Aɣrem”.
Aɣrem n testmas d tamdint.
Azul: Ma
nuɣal-d ar tutlayt n tmaziɣt, amek i tt-tettwaliḍ s umata, zik akked tura?
Ɛ.N: Ttwaliɣ tutlayt tamaziɣt, zik tuɣ tweri ɣir
bessif beṛk, tettweri ɣir ɣef idɣaɣen, tetwari tifinaɣ. Alimaṛu zdiɣ llan idɣaɣen
ad naf-ten deg Ṭasili, anaɣ nigrat tmuṛt leqbayel. Tamuṛt leqbayel almend-is idɣaɣen
ittwarin s tifinaɣ. Lumbesseḥ lweqt-nni tuɣ, wali tuɣ ur ittwari, anu lmuckilat
n tmaziɣt, n udagur ameqqran n wiwal n tmaziɣt, lumbeṣṣeḥ imaṛu mazal n aṛṛaw n
tmazɣa selmaden-tt, am nettat am tutlayin nniḍen n Lezzayer, Lmeṛṛuk d timura n
tmazɣa s umata. Lumbeṣṣeḥ tamaziɣt teḥwaǧ yeɣleb n lxedmet s taṛwas.
Azul:
Ɣur-wen di Temẓabt, amek i d-tettban tutlayt n tmaziɣt zdat n tin n taɛṛabt ?
Ɛ.N: Ɣemeɣ
taɛad n gicṛa i ɣellan-nneɣ. Tamaziɣt teqqent mi ara d-nllal, taɛṛabt n gicra
yellan iqqen ar ddin, ttema nlemet bac ad nẓall sess, neɣ tamsirt n ddin. Gecṛa ɣellan-nneɣ,
tḥusi ɣellan-nneɣ, d aṛaṭṭuc qnin, d aṛaṭṭuc azal. Nečnin weḥed-nneɣ is qqaṛen “lxulɣa/tamagit”.
Azul: deg
wacu yella umgirred ger temẓabt d teqbaylit?
Ɛ.N:
Tantaliwin n tmaziɣt. Tamaziɣt d tameslaɣt iget, tantaliwin trusint yeɣleb,
tajeṛṛumt iget. Lumbeṣṣeḥ iwalen bessi mxalafen, bessi kan mačči aṭas, lebɛeḍ wiwalen
dis ɛelaḥsab n lmuḥiṭ ɛcen dis medden-nni neɣ imaziɣen-nni. At Mẓab ɣer-sen
iwalen a seḥṛa, amedya: ijdi, aberda, azrar... Seḥṛa isawen waɛun ijdi. Semman waddaden,
anca waddaden.
Azul:
Awal-ik aneggaru?
Ɛ.Nuḥ: Tamaziɣt
d luɣat iget, dis kra bessi i xilla deg umawal, tajeṛṛumt iget. Ɣer-nneɣ asirem
d ameqqran ɣella ad sstaɣel bezzaf, ad ddukklent tantaliwin ad dewlent gaɛ
iget.
Tadiwennit i d-iga Amar
Tafat, ass n 25 ɣuct 1994
Reviewed by Amar Tafat
on
mai 15, 2022
Rating:


Aucun commentaire
Dites vos commentaires en toute démocratie seulement avec respect