Awal n umedyaz - adlis n tmedyezt - Amar Tafat

#poésie kabyle

Amar Tafat


Awal n umedyaz


Ammud-a n tmedyezt "Awal n umedyaz" mačči n yimir-a,yeffɣ-d yagi d aḍebsi n CD di 2010, maca melmi ttwarun isefra-ines, ad naf yuɣ-d iseggasen iɛeddan, bdiɣ-t ad yili deg useggas n 1990 armi daseggas n 2000. Am wakken tzemmrem ad tafem kra n isefra uriɣ-ten send azemz-agi, ɣef i d-ɛeddaɣ  - isefra-ya ttwaḍemnen ɣer izerfan n Umeskar


Asefru ticki igerrez

Asefru d yiwet n tugna¹ yuṣkan s wawal neɣ s tira, i d-ittweṣifen tameddurt n wemdan, neɣ agama², neɣ kra n temsalt. Tezmer ad tili tgerrez, neɣ txuṣ, neɣ terwi, neɣ yewwet-itt lḥif! Ad t-id-yawi umedyaz s tefyirt deffir tayeḍ, tifyirin iweznen, s tmeɣrut³ n tewsit⁴ n Aab, neɣ n Ab, ara d-yefɣen d aḍṛis yesεan taẓuṛi, ara yelhun i timesliwt. Daymi, mi ara nesell i usefru igerzen, ittaεǧab-aɣ, imi yella wuɣur yettak acabi akken iwata, yerna ad t-naf yuṣka s lmizan, yesεa tameɣrut. Imir neṣawaḍ-as laεfu Ṛebbi i umedyaz-nni i t-id-yennan, neɣ i t-id-yuran. Ad yeεfu Ṛebbi i yal amedyaz d tmedyazt yessefruyen.


Ixef 1

Tamaziɣt

Lemmer ad teẓṛeḍ ul-iw, s yisem-im i yura Yissem ttarun idammen-iw, deg wallaγ neγ di tfekka Yettciṛṛiw uqerruy-iw, m'ara sleγ tiγri tmuzγa. Ttafeγ aṭas iman-iw, am win yefsin i turza, Tesnarnayeḍ tazmert-iw, d lfal wer nesɛ' amedya. Umreγ llint-d wallen-iw, zzint-as-id i tferka. Ass-a mi d-llint wallen-iw, a s-naf abrid i tira Ass-a mi ysereḥ yiles-iw, ad sefruγ war tilisa. Ayen yenna yiles-iw, walant wallen-iw, imru ur t-ittağğ' ara, Ad selmadeγ arraw-iw s tlelli akken iyi-yehwa, Idles n tulayt-iw, s immal ad ittnerna, Deg umaḍal a d-yufrar yisem-iw, d mmis n tirrugza D lbizan i d atmaten-iw, d tarwa i d-tṛebba tsedda D Amaziγ yezdi lqedd-iw, d ufrin mačči d akerfa. — 2 —

Ddunnit

Ddunnit meqwṛet wesiɛet, Ur yettfaka wawal fell-as, Ur tettizmiṛeḍ a tt-ḍilleḍ, Taγawsa ma tbeɛdeḍ fell-as, Ama d taddart neγ d tamdint, Nettwali anagar ṭṭya-s Deg-s imelyan n llγaci, Yal wa yettaɛqal ayla-s, Wid iteddun deg genni, Tamurt ur d-ttwalin tira s, Alebɛaḍ a k-ini : meqqṛeγ, Ṭṭir ur yessaweḍ llqewa -s! — 3 —

Acqirrew

Mačči d acqiṛṛew s yiles, Ddaw-as nnig-s, I yesalayen s afella, Wina yellan ur yenḥes, Yefhem yekyes, Allaγ-is yecba tala, Yesikkid anda yɛeffes, D adfel ma ymelles, Yessaγ temlel i tγezza, Am ifeṭṭiwej yefrawes, Tafat-ines tselles, D itri llefjer mi yɛedda, Ttalasen medden deg-s, Ttagmen d ar γur-s, D agerruj i yesɛa, Di tγuṛi ma yenxeṣ, D tamsalt weḥḥd-s, D Ṛebbi mačči d llḥirfa. — 4 —

Tilelli

Tilleli d iṭij n tefsut, Icebbḥen s ijeğğigen, Walan-ten di yal tamurt, Izegzawen d iwṛaγen, Tḥeqqeγ wwiγ-d s ttbut, Ǧğan-t-id wid yunagen, Yessefk fell-as ad necfut, Ma nella d wid iḥedqen, Ayen ṛẓagen ur t-ntettut, Ma nessɛedda ussan qeṛṛḥen, War ilγi¹ ḥader ad nettut, Ur d-yittas wayen ẓiden. — 5 —

Aɣerbaz n ddunnit

Ay aγerbaz n Ddunnit, N wasm' akken ḥerzen llasel, Trebbaḍ ed irgazen tmeddit, Bu trugza yefhem yaɛqel, γas akken ddren di twaγit, Ur qbilen tamɛict n ddell. Tesuffγeḍ-d acḥal d amussnaw, Wid nni yettselliken, Cban itran di tegnaw, Yissen i ttwalin medden, Assen ma yaɛmeṛ wegraw, llḥif yellan ad t-sefḍen. Ay aγerbaz n tjaddit, Aṭas i k-yeğğan ṛuḥen, Ḍefṛen cbaḥa n targit, Wwin abrid n yemcumen, Ttgallan sbeḥ tameddit, Ayen ilhan ur t-xdimen. Anda teddiḍ a tidet? Ansi tekkiḍ a neyya? Tkecmeḍ-d a tiḥilet, Tessefruriḍ zerriɛa, Tessaγeḍ degn-γ tirgget, Texliḍ-aγ iger yekfa. Ur newṛit ula d tubbit, Yedda ula d ṛas llmal, llbenna deg-m a talwit, Nezga neṭafaṛ llexyal, Ur nḥebber i tmeddit, M' ara d-tas tegnitt n ccwal. Neḥdeṛ mi la nettembaraz, γef tadla w'ara tt-yeččen, Ur d-igwri sser n wergaz, Qwlen medden d izgaren, Sliγ i teγr'umedyaz, Ma d-slen wid yemmuten. Gar-awen dḥiγ-d d ameksa, S wulac gar ifassen, Aṭas i neẓṛa llmeḥna, Nezga-d seg wid ilemden, γas akka nteddu s lleḥfa, Iɛṛeqyab akw nessen-iten. Ma nettu a d-nemekti, γef ayen iɛeddan ma ylaq, Ad nḍil s ameγbun-nni, Di llbaṭel i yettuɛelleq, Asmi neneq irgazen llɛali, Neẓṛa di llebḥaṛ neγṛeq. Ay aγerbaz n twaγit, Fell-ak llğil iḥekku, Taγuri-inek d tajehlit, Fkiγ-as isem : "ddaɛwessu ", Tessuffγeḍ amdan di tnaṣlit, Ur as-teğğiḍ deg wqeṛṛu. Rran-tt : " ax-ttin, err-itt-id ", Mi tebγiḍ ad nemsengar, Imi aḥriq yefka-k-id, A k-id-nemger d azeggar, S ufus-iw ma cerweγ-t-id, Tella tmes ad ak-tekker. Nessarem a d-teḍheṛ tafat, γas akken yezzi lawan, Nessarem ad ttezzi teswaεt Ad nebnu di llakulat, Ad necbu lleğnas yeγran. — 6 —

Tidmi

Lemmer d ay nesɛi tidmi, Ulac am tidet yeṣfan, Ad naw' abrid llɛali, Ad nexḍu, deg wat nnan, Yal w'ur iqebbel iri, I win yellan d amdan, Ulac w' iwḍen igenni, ala Ṛebb' ay t-ibnan, Ddaw-as nella nekwni, Yak d llɛibad msawan. Lmeqsud nebγ' a d-nini : " Nekwni nekka γef izerfan ", Akken amdan ad islelli, A s-d-binen iberdan, Ad yekkes warruz i tmuγli, Yurzen acḥal n zman. Naɛya i tizmi n yimi, Tikkelt a ar d a d-nban, Awal-nneγ a t-id-nini, War tuffra, war lemɛan, Talluft-a tuṛğa nekwni, Ma tella tegmatt yeqwan. Llḥif γef ineṣber iḍelli, Yeweḍ-d wass yefsi gwaman, Assa ma tella tdukli, Ur nettxayal imekwan, γuṛ-neγ nesɛa tilleli, D imezwur' i tt-id-yeğğan, Axxam yesɛan angi, Armi yezleg akken i t-bnan. Γas akken abrid yezzi, Yiwwas llḥeq a d-iban, Aγref a d-itkaki, Ad iqellebeb γef iẓuṛan, Iḥqa Imaziγen-nni, D widen ay ynudan, Ad ffγen imerbaḥ nni, Ad tteqwel tmurt s imawlan. — 7 —

I dda Lmulud

A d-nemmektit ay atmaten, Wid nni yṛuḥen, Ǧğan-aγ-id tisura, Wid nni yettmeyizen, Widak a medden, Yettḥebbiṛen i taggara, γur-sen ameslay ẓiden, Winn' akken iweznen, D ufrin mačči d akwerfa. Imeslayen-nsen, Amzun d iḍṛisen, Ɣas heggi-d imru i tira, Dda Lmulud yiwen deg-sen, Seg ymussnawen, A s-nessiweḍ ṛṛeḥma. Yura γef Imaziγen, Amezruy-nsen, Nett' i γ-d-yellin tiwwura, Yesssekfel-d ayen yessen, Imru-ines yuzzlen, Tajeṛṛumt tura tekfa, Yerna gussan iwaɛṛen, Iɛemmed a t-nγen, Ulac amkan yettağğa, Yewweḍ ɣer Itergiyen, Tamazγa meqwṛen, Yezzi-yas-id s umata. Isekfel-d ayen yessen, Gwakal i t-meḍlen, D agerruj n llfeṭṭa, D leqṛun fell-as uzzlen, Yeqqim akken i yella, D afezzim nn' iṛeqmen, Wina t-tteqen Dihya. Ad ixdeɛ Ṛebbi kr'i yxeddɛen, Widak ineqqen, D amdan neγ d tamedda, Wwin yiwen seg yergazen, Deg wid nni yfehmen, Ajgu n llfeṭṭa, Akken kan nebda nfehhem, Tbedd-aγ deg yedmaren, Nγant-id di ɛin Defla, A Ṛebbi γur-k yewden, Mneɛ-it deg wsawen, Eg-as amkan di rehma, err-it seg Wid inewren, Ad yaf i yfazen, Axxam di Lğennet llaɛla.

𝗔𝗺𝗮𝗿 𝗧𝗮𝗳𝗮𝘁, 𝗳𝘂ṛ𝗮ṛ 1990

— 8 —

Taɣiwant-nneɣ

Eyyaw ay arrac n tɣiwant A d-nẓuret imḍebbṛen Taɣiwant-nneɣ mechuṛet Tefka-d ay din gergzen Sidi Menṣuṛ n At Jennad Gar yismawen i d-yufraren Yusef-U-Qasi d amussnaw D amedyaz n imedyazen Imjuhad n tegrawla Neɣ ma tebɣiḍ d izemniyen Bṛiṛuc d Wesmaεil Qasi Si Ɛumeṛ d Izeyanen Ccix Ḥmed iferru-tent Ccix Muḥend Saεid yettwassen Timizar Ibdac Abiẓaṛ Kemmel akkin s Izarazen Surfet-iyi a widak ttuɣ Ɣuṛ-i tecbam izmawen Yelha w'ittarun amezruy Mektit-d ay atmaten Nebɣa ad nuɣal am zik Taɣiwant ad tessεu ifadden Ttzulluɣ aṭaṣ ɣef Lemyur Wid yessuddusen tamurt-nsen Taɣerma d yidles llan Ma yili yiberdan banen Ma nwala Lḥedd zeddiget A ɣ-nemmren imeggziyen Ad ttaεmeṛ am yiḍ am ass Ad tt-cedhin wid iḍaqen D amsebrid neɣ d amenṭṛan Deg-s ad ttnemmiren Ma yella cebḥent tudrin Ad ṣeggmen uma d ilmeẓyen A s-inin "aqlaɣ di tuṛupt" Ur ɣ-ten-ttawin ijenṭaḍen Ur ttcalin deg yberdan Ma ɣur-sen and'ara uraren Neɣ ma zeddiget taddart Tin ur nessεi imejṛiwen A ttṛebga a tamussni Ur tettxaṣa deg yɣaṛbazen Ma sweqmeɣ Lḥemdullah Ma cḍaɣ ttreɣ asuref Awal yuṣkan ɣef llsas Yif ayen yellan d aɣendef Awfan tamuss'a d-tuɣal Ur nettmaggar acennef Tadukli ay atmaten! Meyya ad qwlen d alef Taɣiwant-nneɣ d izmawen Deg-sen ur yelli yilef D ineṣliyen d imaziɣen Yal wa di tugna-s yeṭṭef Si Nezla armi d Mira Nessarem a d-yufrar weḍṛef Yal wa ad yaf tazmert-is A nettezzi am uɣaṛef Leṣlaḥ a d-yeglu s rrezgg Ad yejji wul ma yendef

𝗔𝗺𝗮𝗿 𝗧𝗮𝗳𝗮𝘁, 09 𝗱𝘂𝗷𝗲𝗺𝗯𝗲ṛ 2011

— 9 —

Tadukli

Tadukli ay atmaten, Ad nezdit am iɛekwzen, D iri w' ittağğan win-is, D tuccḍa ay yṣaṛen, Ttnaγen akw medden, Ula gar babas d mmis, D tamussn' i tt-ittselliken, Yal uḥdiq ittissin leḥeq is. Zik i d-ttallsen, Qqaṛen yiwen Akk' i yweṣṣa arraw-is, Fell-asen aṭas yetγebben, Yugad ad ten-feṛqen, Wid t-ikeṛhen d iɛdawen-is, Uqbel ad immet yetter-iten, S wawal yewet-iten, D amedya i d asfel-is : Iɛekwzen ma tezdi-ṭen, D tazdemt tesniḍ-ṭen, Ulac tazmert i tṛuẓi-s ". Isem n Tmaziγt yiwen, F tirrugza ttnaγen, Yeqqim ṭṛad di lateṛ-is, Nekwni iberdan banen, Agraw d Iγallen, Win yecḍen ad yerr lḥeq-is, Nessarem ad msefhamen, S aḍabu ad awḍen, Ad tt-tbedd Tmaziγt s lqedd-is, Ta d tiγri n imedyazen, N yiwen gar-asen, Ad tt-yeg Ṛebbi d awal-is. — 10 —

Titbirt

Tufeg d tetbirt di lḥaṛa, walaγ-tt mi tɛedda tewwi abrid s iṛṣifen, Teger-d tiγri s llğehṛa, asall-is yelha, imenneɛ deg ysemmiḍen, Tenna-k : "llsas-nwen yelha, kemmlet-tt s ṣṣfa, ad ttenğum seg yγilifen, Eget rrezgg i d ddwa, ernut lleqṛaya, ad teffγem deg ɛewiqen. Rnut ddin d ṭṭaɛa ad tekrem di llqaɛa, At Ṛebbi ulac nnig-sen, Sɛut tagmat d llxawa, d tin i d llemwansa, win yeγlin γur-s ad azzlen, Din i tettili lḥeṛma, d nnif ma yella, d wagi i d abrid-nsen". — 11 —

Asekkud

Beddeγ sakdaγ, ttwaliγ tamurt Ttnadiγ ad ẓṛeγ, d ac' i d tameddurt Deg wallen ẓeṛṛeγ, ttwaliγ tagut. Tagut mi d-teffeγ, tḍal-d γef tmurt Iwwi-tt-id waḍu, aḍu n tillas Tillas d waḍu yak ṣebṛen fell-as. Wa yuder, wa yuli, wa tḥuza-t , wa yekna-yas Ar assa ur iẓṛi, tafat ur d-tban fell-as. Yeqqaṛ : nek ẓṛiγ d ac' i d tissas, netta yettluγ di temda n tillas Ur yessin iseγ, ur yeẓṛi ant'i d yemmas! Yemmas d tamaziγt iḍeggeṛ-itt yunef-as, inkeṛ tajaddit, iğğa aytmas Ur s-neqqaṛ : "aḥlil", i wemdan amesas. Yejla ur ifaq, yewwit waḍu, deg iles ittuɛelleq, ur yeẓṛi anda yteddu Iteddu ur ineṭṭeq, s wiyiḍ i yteddu. Nekwni sγuṛ-neγ, a s-nehdu asefru deg imir ur nḥemmeq, ass-nneγ a t-naru. — 12 —

Gar sin yelha kan yiwen

Di tillawt llan kan sin iberdan, cceṛ iban, lxiṛ iban, yal wa ijebbed ar tama-s. Ṛebbi ur yeγliḍ amdan, ifka-yas-d s lmizan, allen, ifassen, iḍaṛṛen Laɛqel ma yega-yas afriwen, a s-ittalas, acku iḥudd-as tilas. I syen ɣer sdat , nekwni akw d ayla-s Yif-it ma nḍuɛ-as, wala urar n tiddas, D netta i γ-d-ixelqen. Wina yennan : " d tikerkas!", izmer-as, ddaɛwessu ma yura-tt fell-as, ad yaf ayla-s. I syen ɣer sdat, Sidi Ṛebbi ur ittaṭaf ara aɛekwaz, mačči d amaddaz, mačči d argaz, a t-walin medden a s-rewlen. Wina yellan d ameyyaz iḥuss as, yif xiṛ tiyita n yiwwas, wala tin n useggas, Inddeṛ-it yuγal s abrid iweqmen, ma yumen yella yiwen i t-iḥekmen Inha-t ad iṣeggem ma yecceḍ, d nett'i yega d aɛessas. Win-a yumnen s wergaz, icehhed s uɛekkaz, Ma yenγera Ṛebbi yeẓṛa-t, ur yexfi wara fell-as, ittak-as lmedd aṭas, alama yezra tilas, yekkat and'ur yettaweḍ! Assen ma t-iqqas, a d-tbin tyita-s, ad cfun medden fell-as, d tamesirt ad a tt-γren!

𝗔𝗺𝗮𝗿 𝗧𝗮𝗳𝗮𝘁, 𝗮𝘀𝗲𝗴𝗴𝗮𝘀 1991

— 13 —

Aman

Iwat' ad azzlen waman, di tregwa yecban izelman, ad swent tebḥirin. Ayen din d ajeğig yellan, lxux d ṛeman, tiẓuṛin γef tselnin Ad idiren akw s waman, deg yiṭij akw d yitran, ad yejji yimɣ' amuḍin Widak yettargalen aman, d at wallaγ yerkan, sexsayen ula d tiftilin D nutni i d imeɛfan, di tliwa akw d iγeẓṛan, snegren aydin teɛwinin Yiss-n i caḍen yimɣan halwen akw am iseɣwan tjuṛ qwlent d tiwṛaγin! Tagi d tamsirt γef aman, yecban tamussni yelhan, tin-a d-ittdeggiṛ yiles, D tafat yemmalen iberdan, tesnernay amdan, γas lḥif ad iḥelles Ɣuṛ-i amdan azuran, d allaγ am Tala Burtan, ttagmen-d akw medden ɣur-s. — 14 —

Tamcumt

Tekker tmes deg wzaγaṛ, aḍu mi tt-inehheṛ tettak-d ifeṭṭiiwjen meqwṛit Tečča akw ayen illan d asγaṛ, zegzaw neγ yettγaṛ, ayen akken ilhan tesefsed-it Win-a i tt isekren yeẓweṛ, ibḍa-yaγ s lɛaṛ, iswi d lebγi-is yewweḍ-it Zheṛ-nneγ yega-t sfeṛ, m'akken i γ-d-iḥekkeṛ, ijbed znad iṛemmeq-it. Lhem yewweḍ-d ɣer wemnaṛ, ur aγ-d-icaweṛ, izdi-d igna d timlilit, Amdan yug' ad isteγfeṛ, inta am (u)meṣmaṛ, iggul s lbatel ur yeḥnit, Kuffreɣ yudef-iyi lekwfeṛ, ma suγaγ d lɛaṛ, ma qqimeγ allaγ yerwit, A Ṛebbi kečč d aṣeṭṭaṛ, amdan anekkaṛ, err-it-id s abrid sullef it. Neswa lkif nheddeṛ, am wakken neskeṛ, ixleḍ qeḍṛan d lḥentit, I tneggura ur nḥebbeṛ, ur d-newwi s lexbeṛ, armi d-neggwra di trifit, Tiyita n webrid-a tewɛeṛ, d tuksa leqdeṛ, iqwel wass d tameddit, Nekwni ad as-d-nwexxeṛ, w'ibγan iqwemeṛ, w'inummen ṛṛay-is yaγ-it, A nɛiwed leḥsab yexṣeṛ, ar da nesteγfeṛ, imken ahat ad d-tbin talwit. — 15 —

Axxam

Win yellan d argaz , ad yaṣki axxam weḥd-s, Ad yezdeɣ am uḥdiqen, ayla-s a t-id-issukes, Deg ul-is ad yettawi tabɣest, ur iqebbel abɛaḍ a t-iseṛxes, Amdan yesɛan tirrugza, ur issefk fell-as ad ikres, Tameddurt ẓiden a tt-yaf, di talwit ad ifaṛes, Ad inǧu si ddaɛwessu, d win iran ad ixnunes. Uḥdiq yettran talwit, ur yelli d bu tirwas Atan imehhel deg wexxam-is, neɣ isnufrus deg wayla-s, Tixeddimt-is tettban-d, yal dduṛu attan tban-as Axxam-is icebbeḥ-it zeddig, deg gwensu-s neɣ di tugna-s, Ixdem tibḥirt s isekla, yal cci yella di tfekka-s Tuga tbeṛṛeq d tazegzawt, am lǧennet di ṣifa-s Aman tturrugen am weẓṛef, ssidiren imɣan am isullas Mi teqqimeḍ ay amdan ɣur-s, ur tɛegguḍ deg-s iḍ d wass. Aṭas gigan i gellan, terna ula d ttṛebga Yal amdan yesɛa azal, kif a baba neɣ yemma Am tarwa d yemmat-sen, ur d llulen ara i turza Yal wa ad yeg ayen ilhan, azref-is ur t-nkeṛ ara Ttalasen meṛṛa deg wɣerbaz, ad issinen s umata, d imdanen am yemdanen, ur sen-nmeddel tibbura. . — 16 —

Yemma Guraya

Maguraya ttxilem, di Bgayet neddheɣ yiss-m, sakwi saɛdd-iw ma yeṭṭes Ɣiḍ-iyi zedreɣ di lhem , tuzzya d uxemmem, icifeḍ swadda yeqres, Ɣiwel-t a cetla gizem, mmitwen yeqwṛem, salit-tt-id wezzaf yeɣḍes. Bgayet mi tt-udfeɣ feṛḥeɣ, seg-m yak demɛaɣ , umneɣ s lğehd-im meqwṛen, Tamdint-im i-deg weḥdeɣ, aṭas deg-s i merḥeɣ, imdanen-is akw d uḥdiqen, Gar iffasen-im i d-sebḥeɣ, sarmeɣ ad rebḥeɣ, wid ɣ isrun ad akw jerḥen. Tiɣri-w tenddeh tesliḍ-as, d asefru mačči d tikerkas, umneɣ yissem d tagelliṭ Ṛebbi ur yeggan iḍ d wass, nekwni ddaw-as, yegza ɣur' amek teswiṭ Neyya-w tezra tillas, terra-yi d alemmas, jbu-,selek-aɣ d asemiṭ. — 17 —

Aḥuskay

A ṭiṛ ucbiḥ d aḥuskay, ɣas ɛali ur d-ttrusu S anda i k-yehwa ṛḥel, aw' asalli d asaru Zreɛ awal ɣef akal, am wakken i yal d aqeṛṛu, Ma tufiḍ adrar zgger-it, ur ttkal ɣef yal agu Tamurt ma s udfel teṛmel, ur tettu ṛṛeẓ-d asalu. — 18 —

Izem

Ay izem ad ak-iniɣ I k-icuban ala lbaz Keččini d mmis n llḥeṛṛ Ur ttsurruf ɣef wergaz Ma nnan-ak ddɣel yelha Neɣ aɣeṛda bu teɣẓaẓ, Axxam yufa islex-it, Inɣed kullec am umehraz, Ma tefkid laman i-wmudi, S ddaw-ak ar ak iqqaz. — 19 —

Iggig

Rɛud iggig n tegrest, ur ten-nettaf deg wnebdu, mi d-iwweḍ unebdu nerɣa, iṭij degneɣ ad yeẓẓu Iqeddem-aɣ akw ɣer yillel, icɛal amzun d asafu Ṛebbi issen a tt-ibeddel, ur nezmir a d-nesnulfu Ma nekkṛen imussnawen, ukud tur' ara nelḥu.?!

Iggig:lebṛaq

— 20 —

Lebni

Tennam acḥal telha Ddunit, mi ara tettkemmileḍ di lebni Mi d-tennam nella neṭṭes, tɛeggḍem ur d-nuki Asmi d-nuki nuɣ awal, nerza ɣer webrid nni Kunwi teqwlem tenddemem, nekwni ur neḥbis di tikli Yal ass yewwi-d amaynut, tennam : ayag' ur yelhi..!

Lebni s tmaziɣt "aṣkay"

— 21 —

Xilla yugar-it ciṭṭuḥ

Xilla yugar-it ciṭṭuh, attan Ṛebbi tebṛeq Wwin-aɣ-d aksum ittfuḥ, yal wa yesni-d amaɛlaq Ufan-iyi-d zdat lluḥ, rriɣ azul d aṛeqqaq. Ma niɣ aqjun d yir ṣbuh, wamma ibki ur k-iɛataq. Ata yewweḍ-d unebdu, amdan ir' ad imerreḥ Di lebḥaṛ yega axxam, netta d warraw-is ifeṛṛeḥ Tullas di taddart ḍaqent, azɣal unebdu qeṛṛeḥ Yal wa d ac' i das yuran. Xilla yugar-ciṭṭuḥ ! Amdan illan d agellid , iderɣalen, ur t-walan, Widak i d-icfan nekṛent, anagar widak yuran Wid yuran nnan-d iffaz izdeɣ-itt di yal amkan, Tusutt-ines d leḥrir, tuččit-ines d ikwesman tullas di taddart ḍaqent . Xilla yugar-it ciṭṭuḥ ! Amdan yeffɣen s aselmed, yufa tamussni tewwa Nett' allaɣ-is d afessas, inḥel-d ayen yebɣa Imdanen akw d arraw-is, ufan ɣur-s tisura Sefsin-as meṛṛ' iɣeblan, ksen-as ula d asigna. Tamɣart di taddart tehbel . Xilla yugar-it ciṭṭuḥ ! Amdan yeffɣen a d-yawwi, yufa ttawilat wejden Di tmurt iga iberdan, issaɣ tafat i-medden D nett' i d tir' imeɣban,.. di ddewla-is i feṛhen Ilmeẓyen ffɣen si ddiq , iban d' ac' ara xedmen di taddart aɛdaw yerwi, Xilla yugar-it ciṭṭuḥ ! Amdan yeffɣen ɣer tejmilt, ur yett' argaz lɛali Wid yelhan yesbɣes-iten, yal w' amek i d-yerra tili, Atan udfen deg wmezruy am akken ira Ṛebbi Yal wa yesɛa amkan-is, tekkan meṛṛa di tmetti. Di taddart ungif yettru. Xilla yugar-it ciṭṭuḥ ! Amdan yeffɣen ɣer tigzi, ma d Ṛebbi ar s-irennu Ur s-izmir ula d yiwen, am userdas i gteddu S tezmert iseɣli acḥal, iselmed-aɣ ameggaru Ikkat-iten s nuba, yal wa yufa ddaɛwessu Gar iɣuraf cluc yezder, Xilla yugar-it ciṭṭuḥ ! Amdan yeffɣen ɣer wedriz, am lefnaṛ i getilis Anṣuf s inebgawen, ffalen-d si yal idis Aṭas llecɣal i gellan, yal taɣawsa s wazal-is Sawlen-d akw imussnawen, yal wa yefka-d tamussni-s, Di taddart ikker usuɣu, Xilla yugar-it ciṭṭuḥ ! — 22 —

Tagrawla n 54

Tagrawla n ṛebɛ'uxemsin agdud ur neqbil ddel Kkren izzayriyen d tzayriyin i Lezzayer as-ṣuḍen aɣbel Fṛansa terwi tudrin s immal la tekkat s ddɣel Les paras d leɛskeṛ s leklac d siminov ur tzeggel Lavyuwat s lbumbat neɣ s lebḥaṛ m'ara d-teḥmel Bɣan ad xlun ddunnit am ujṛad i d-tenɣel Digul ittgalla irennu ɣef Lezzayer i gezdel Tixeṣṣaṛin n J.massu iǧǧa cwami di lefḥel Imaziɣen imjuhad deg idurar s ṛṣas ifetell Tixidas n Lacoste ṛuḥent di l'operation jumelle Tacibunt d Ugn'uziḍuḍ din-a i sen-iṛuḥ lemḥel Tajmilt rriɣ-tt i Bṛiṛuc Fṛansa iswa-yas lxel Lasumam i sen-izemmren Ɛebban isefsi-ten am wedfel Yid-s irgazen tilawin fṛansa fkan-as rkel Si Ɛmiṛuc ittqabal mitin Krim am yizem ur yeɣfel Att-a tusa-d tmunnent neḥseb amelyun d uzgen yeqfel Azzaryri yuɣal yerbeḥ ɣef watamaten-is i gettkel Yufa iman-is gwexxam-is ɣas akken idim-is yuzzel Fṛansa ur terbiḥ iqiḥ tuɣal tenddem tečča ifelfel — 23 —

Yennayer

Ansuf s yennayer asaɛidi Ansay n umaziɣ deg wsegwas d ass amenzu Yuli-d am waggur n lɛid yeḍwa tudrin d temdinin yal aɣmis fell-as iḥekku Yebda-d di 950 send Mass Ɛissa di trennawt n tegrawla azemz n Ucacneq amaziɣ Tameɣra-s tewwi-d iẓid seksu d uyaziḍ tafaska yega Ucacneq Tagi d taɣerma n ugellid isem-is yettali yettzid isem-is yettali yettmeǧid! amezruy ma d a t-yettu?! Agdud amaziɣ irfed-it ɣer igenni yessuli-it yal uḥdiq yewwi-d asefru — 24 —

Azul seg ul

Wwiɣ abrid la ttedduɣ ttnadiɣ ad awḍeɣ asirem-iw Ɣur-i ciṭṭuḥ n tmussni ssuffɣeɣtt-id amzun d taḥuskit Nessarem ad ttili deg umezruy am Mɛemmri d Kateb Yasin Walaɣ ifer n tmeɣrust yerɣan di lexṛif yeɣli-d inehher-it waḍu Dujambeṛ yusa-d s igwefran Yennayer s wedfel imelles-itt Tafuk tessaɣ swaḥel d idurar azul ɣef umezruy n Cacneq azul ɣef imeɣnasen n tmaziɣt azul ɣef warem yebrir tmanyin azul ɣef imaziɣen n tmazɣa Tamaziɣt tella iḍelli, am ass-a am zekka! — 25 —

Adrim

Adrim win ur t-nessεi Mi iteddu ad yettfukru Aḥebbeṛ akked uqissi Zggan llan deg uqaṛṛu Yettbadda kan s lewhi Γas ixef-is yebɣa kennu Γas d amussnaw ad yenṭeṛ Waqila imi-s ad yezzem Wissen aḥbib ma da t-yesseṛ Ar ɣur-s mi ara yedhem Γas isem-is yessεa leqdeṛ Yettaf deg-s lebɣi lhem Adrim azal-is meqqer Abaɛda di tmurt-agi Win ur t-nessεi yettwaḥqer Win yerfed yewweḍ igenni Γef akkagi i d-teḍheṛ Adrim yeɣleb tamussni Adrim d talaba n yizem Win i t-yersan yezha wul-is Anida yella ad yeḥkem Γas d ungif ẓid wawal-is Ur d-yecqi ḥedd di lfahem Rekḍen ula d tamussni-is. — 26 —

Ttut

Ẓẓiɣ aseklu n ttut Ziɣ netta am unajel Ittimɣur gar yiḍ d wass As-tinniḍ yeffeɣ-it laεqel Effek-as aman ad issew D awezɣi ard ad yefcel Yecbeḥ aṭas yerra tili Ifer-is amzun d ifelfel Abeḥri deg-s ittfeṛfiṛ D netta i d lkammel — 27 —

Tamagramant

Anṣuf yiss-k a gma Yal rezgg atan zdat-k Nek ad ak-iniɣ tanemmirt Tamara ad dduɣ yid-k Imi tesnejlam neyya Wehmeɣ amek zdiɣ d imidek Ma inced-ik-d ḥader iman-ik Azekka ad ak-tt-id-ibrek Tikerkas tessawal tmaziɣt Awal-is ur isellek Tilillit tefsa s uzeǧǧig Yeccna fell-as wuḥdiq-neɣ Tamagramant am lbabuṛ Ma ad tt-rreɣ i uqeṛṛu neɣ ad tt-ččeɣ?! — 28 —

Tameṭṭut

Rriɣ tajmilt i tmeṭṭut Imi d nettat i d llas Tameṭṭut ifehmen yessnen D nettat i d asalas Ma tzra-d di tesdawit A tt-naf tecba aterras D tamejjayt neɣ d taselmaṭ Ur tella kan d tikerkas Di tmetti tessεa amkan Ma d kečč ay ungif zzem-as Tameṭṭut terfed tametti D nettat i tt-iṣubben Ma yella d ttin iḥedqen Tezmer a d-tefk irgazen Irgazen ma teẓṛam anwi? D wid yeɣṛan d imussnawen Ma d rezgg yugar s waṭas Tamara ad cebḥen yimdanen And' akken yugar lḥif Mazal-iten d isɣaren Wid iḥeqqren tameṭṭut Nnan "yif-it m'ur teɣri!" Ɣas ad tili d tungift Awi-d ukan ur tettfiqi Ma yella d tin iḥedqen Ar ɣur-sen tif-itt tixsi Imdanen ikeṛhen tidet Ttagaden ad fflen i tizi! Nesarem ad taẓ tmetti Ad gten wid iḥedqen Yal yiwen s wemkan-is Ad nilit d imagdayen Yal wa yeḥwaǧ tilelli D tilawin neɣ d irgazen Yal wa ad yedder s wayla-s Ɣer uwezɣi ur s-muqulen Aɣ-yallel ula d Illew Illew yettra imegziyen — 29 —

Ameddakkel

Yusa-d usigna di meɣres Ziɣ mazal ur tekfi tegrest Iberdan ɣummen s wagu Yaɛreq webrid ur neẓṛi tigert Yezwar-d ugeffur s uneznaz Aluḍ yuɣal d tixeṛxeṛt Tedduɣ s ameddakwel i yicban Fiḥel ma nudaɣ tiɛfeṛt Akken i s-yenna umedyaz lḥila mebɣir taččeṛt Yebɣa ad ibeddel isem-is Iɣunza-yi a medden bu ticewt Ufiɣ-t ikes am izimer As-yefk Ṛebbi tazmert Muggreɣ amddakwel-iw am nmer Ttuɣ aɣbel n tzimert D netta i d nekkinni Nettemɛawan di txeṣṣaṛt Tirrugza ur tettnuz di ssuq Ur tt-id-nesskan di tḍellaɛt Ḥader iman-ik a lɣafel Ammer ad tegreḍ di tqilleɛt! — 30 —

Abrid iwatan

Awi abrid iwatan Ur smeḥsis i wid ur nessin Abrid iwatan iban Ssnen-t akk wid yettqisin Sani tebɣiḍ ad tṛuḥeḍ Ad tawḍeḍ ma ur llint tqilεin Tamussni-k ma tezwareḍ-tt Ur ik-d-gant tismin Elmed deg wawal tesleḍ Err ddehn-ik issin Tamussni tekṛeh tuccḍa Tezdeg tcebbeḥ tiɣawsiwin Ḥemmleɣ amdan yettasmen Yettaεṛaḍen akken ad yissin A t-alleɣ s tuqna n wallen As-rnuɣ akken a d-ibin — 31 —

Taɣiwant n tafat

(tajmilt i icennayen n teqbaylit)

Ata wul-iw ifeggeḍ-d Di Ixiq iserreḥ-d Ad yecnu f ijeǧǧigen Yal anaẓuṛ iban-d S cna icebbeḥ-d Tura a t-id-nbeggen Att-a Ḥnifa tufrar-d Taɣect-is teqɛed Eslet-as kan ay tessen Sliman yak d agerruj Ɣzan-as amruǧ Nnan yemmut ziɣ yedder Lewnis d aseklu bwarjuj Mačči kan dageṛjuj Aɛeqqa yelha yifer Lwennas yeɣli-d f ṭṛuǧ Nɣan afeṛṛuǧ S tmedyezt-is a d-yekker Ma d Zohra n At Yiraten Lehduṛ-is qqnen Xilla n tamemt i d-teǧǧa Yidir niɣ yebbi-yeffren Tizlatin izeynen Ɣur-s ay llant meṛṛa Massa Bucafaɛ diɣen Awal d idrimen Terr' azal i timmuzɣa A bu tmenṭac di tesfift Baṛzutin ma nif-it Yerra-d tiqit i Ṭelyan Belɛid mi yteddu wali-t Munddul mi yɛelleq-it Ttarran-d ahu iɣezṛan Lɛenqa d izem nḥemmel-it Taɛṛabt tmelleḥ-it Awal zeddig am aman Tecna f lwerd Lwiza Ccix Aɛṛab f lɣerba I sin d itran deg genni Waɛzib yeṭṭef di nmara Awal-is iḥuza Mačči d yiweni gesakwi Malika Domṛan d ddwa Asefru-s yelha Aɛli-nneɣ yuɣ di tmetti Ǧamal Ɛellam issaweḍ-it Ma Guraya isuli-tt A s-tili d laɛnaya Takfarinas imelles-itt Dda Yeḥyaten yessaɣ-itt Lehduṛ-nsen d tisura Lwennas Xelwi iɛmmeṛ-itt S tidet yektal-itt Crif di Lzayer yeswa Qasid Bussad ur xuṣṣen Ccna-nsen ẓiden Yissen i nessen taqbaylit U Leḥlu i d-ilullen S wawal izellfen Yesker times di twaɣit Fahem asefru-s yewzen Detta ay glaqen Ccna n tayri isbedd-it Ta d taɣiwant n tafat Amussnaw deg-s nufa-t Yenger lḥif d uɣilif Di Imeḥna d lhem nekkat Ay gerurin di sneslat Tewweḍ tyita s adif Ma miɣ nuba lxalat Leqwal d Imeɛnat Teḥka tlemmast i rif! W'innan wigi d lɛesker As-iniɣ d skweṛ D imezgi ɣef ṭabla Win i d-yennan d axessar As-iniɣ d ṣbeṛ Yekkan nnig tirugza Win i d-yennan d ḥellejɣaṛ A s-iniɣ d lɛembeṛ Yugaren myal riḥa

Amar TAFAT 03 di yennayer 2002

— 32 —



Droit d'auteur.dz

Awal n umedyaz - adlis n tmedyezt - Amar Tafat Awal n umedyaz - adlis n tmedyezt - Amar Tafat Reviewed by Amar Tafat on décembre 27, 2025 Rating: 5

Aucun commentaire

Dites vos commentaires en toute démocratie seulement avec respect

Idlisen - œuvres

Wali adlis tebɣiḍ :